Triogram 4

Beste puzzelvrienden,
Dank voor de moeite die jullie hebben genomen om deze opgave te volbrengen. De taak werd enigszins verlicht door de trio’s van verwante begrippen, die veel inzenders een waardevolle aanvulling vonden. Sommige gaven bij hun oplossing een overzicht ervan, zoals dit handige staatje dat Nan Ünsal stuurde:
1 Kleding: kraplap, bloomer, colbert
2 Schoeisel: klompen, molières, loafers
3 Hoofddeksels: bowler hat, hul, chapeau
4 Filosofen: Sartre, Russell, Spinoza en Voltaire ook nog als stoel ..
5 Componisten: Michel Legrand, Duke Ellington, Peter Schat
6 Stoelen: Chesterfield, Voltaire, Gispen

En dan nu de omschrijvingen en waartoe ze hadden moeten leiden:
Horizontaal

3 Biedt bescherming in de lucht, verwijdert ongerechtigheden en laat schepen door: SAS – NL en F: sluis; F: zeef; E: Special Air Service
8 Sierlijke noten, die zowel een lichaamsdeel als een besturingssysteem vormen: DOS – NL: meervoud van dos; F: rug; E: Disk Operating System
10 (Keurs)lijfje: KRAPLAP
11 Breken in uitzonderlijke omstandigheden: KLOMPEN
13 Wordt afgenomen als eerbetoon: CHAPEAU
14 Deel van een idioom dat voor iedereen te verstaan zou kunnen zijn: IDO – kunsttaal; zit letterlijk verborgen in ‘idioom’
17 En of dat orgaan van grote waarde is! OR – F: welnu en ook goud; NL: ondernemingsraad
19 Worden gedragen door leeglopers: LOAFERS – nietsnutten, luiaards en ook schoenen zonder veters
20 In dit jaargetijde is het te heet geweest om alles te verorberen: ETE – F: l’été = de zomer; été is het voltooid deelwoord van être (zijn); NL: eten zonder n, dus niet helemaal
21 Met een e of een a vormen zij het onderwerp: THEM – E: hen (persoonlijk voornaamwoord); met e: thème (F) en theme (E); met a: thema (NL)
22 Ook in een paleis moeten ze erheen: LOO – verwijzing naar Het Loo en naar ‘Keizer, koning, admiraal….’; E: wc
23 Is dat gewichtige vat van jou? TON – NL: vat; NL+F:100 kg; F: bezittelijk voornaamwoord: jouw
25 Die Europeaan woont inderdaad in die richting: EST – NL: inwoner van Estland; F: oosten; E: est. = estimated = ongeveer
27 Een milieubewust figuur? ECOTYPE – is eigenlijk een aan een habitat gebonden groep van een dier, plant of ander organisme
29 Wordt gedragen door een cricketspeler? BOWLER HAT – bolhoed; bij cricket is de bowler de speler die de bal naar het wicket gooit.
33 In die gelegenheid kan het erg druk zijn: BAR – NL, F en E: toog, kroeg, café; NL: erg
34 Dacht diep na over verkopen aan een Oost-Europeaan? RUSSELL – Bertrand Russell was een Britse filosoof; zijn achternaam is samengesteld uit Rus en sell (= verkopen)
36 Dat was lachen - een hele serie plaatjes teruggehaald! RIS – NL: serie, rij, reeks; F: de lach, het lachen (verouderd); E: Recovery Intelligence System of Radiology Information System
37 Om in uit te rusten na het bewerken van je tuin; VOLTAIRE – verwijzing naar Candide, het door Voltaire geschreven verhaal dat besluit met “Il faut cultiver notre jardin”, wat wil zeggen: doen wat binnen onze mogelijkheden ligt.
40 Schaal om te experimenteren met gekneed materiaal; PETRI – F: pétri = gekneed; petrischalen worden vooral in laboratoria gebruikt
41 Meubels waar veel op aan te merken is? GISPEN – fabrikant van designmeubilair; gispen = laken, bekritiseren
43 Niet smetteloos, maar ja, ze zijn in de uitverkoop: SALES – E+NL gelegenheden tot verkoop van waren; opruiming (in ons land vooral); F: meervoud van het bijvoeglijk naamwoord sale (= vuil) – met dank aan Henk Bakker, die jaren geleden al wees op deze ‘bijklank’.
45 Wat moet hij nou in de wijngaard? Hij hoort toch in de kerk? VERGER – F: boomgaard (een oplettende puzzelaar wees me op deze fout); E: koster; NL: iemand die ‘vergt’, dus vindt dat iets moet.
47 Eerst uitte ze haar afkeuring, die zeurkous, maar daarna hield ze haar mond: TUT – F: passé défini (ook wel passé simple genoemd) in de derde persoon enkelvoud van taire = geheimhouden; NL: slome, suffe vrouw; tut-tut is uiting van afkeuring
48 Beroemd, maar niet vooruit te branden: STAR – NL: strikt, vasthoudend, stug; NL, F en E: beroemdheid
50 Moet je voor dit spel een lang gewaad of een maskertje dragen? DOMINO
52 Componeerde een lied met Holland in gedachten: MICHEL LEGRAND – verwijzing naar The Windmills of Your Mind
54 Daarin ben je ook niet vrij: NOR – NL: gevangenis; E: noch, ook niet
55 Voor eeuwig, om te beginnen, en dan toch verloren: PERDU – eerste deel van perdurable (F en E: blijvend, duurzaam); F: voltooid deelwoord van perdre (verliezen).
56 Zat op een terras in Parijs na te denken over het bestaan: SARTRE – de naam van deze Franse filosoof, bekend van het existentialisme, is een anagram van terras.

Verticaal
1 Een glossy en een sportblad? Gaat dat wel samen? MATCH – verwijzing naar twee bladen: MATCH! en Paris Match, respectievelijk Brits en Frans; een match is ook een ‘klik’.
2 Geknipt voor een van de 'jeunes filles en fleurs'? BLOOMER – verwijzing naar À l’ombre des jeunes filles en fleurs, het tweede deel van het meesterwerk van Marcel Proust; E: traditioneel kledingstuk, poffige lange broek voor vrouwen
3 Gezegende denker: SPINOZA – filosoof uit de gouden eeuw; zijn volledige naam is Benedictus de Spinoza; benedictus is ‘de gezegende’ in het Latijn.
4 Hij is ter plaatse in een Amerikaanse staat: IL – F: hij; E: afkorting van Illinois; in alle talen: in loco, Latijnse uitdrukking voor aldaar
5 Deze housegroep werd knap en lief gevonden: BELAMOUR – Franse muziekgroep; samenstelling van bel (mooi) en amour (liefde)
6 Club voor een rokende heer van stand: CHESTERFIELD – district in het graafschap Derbyshire; stijl van zitmeubelen van leer met capitonnage en vaak een genagelde voorzijde
7 Dat je het aanlegt met een familielid... de gedachte alleen al! MERE – NL: aanvoegende wijs van meren( een schip vastleggen); F: mère (moeder); E: louter
8 Een jazzy edelman achter de piano: DUKE ELLINGTON – duke = hertog
9 Zie V39.
10 Lach eens lief voor een aperitief: KIR – NL: bevelende wijs van kirren (lacherige geluidjes maken); F, NL en E: drankje van witte wijn en likeur van zwarte bessen
12 Schoenen voor op het toneel: MOLIÈRES – lage veterschoenen; Molière is een 17e-eeuwse toneelschrijver.
15 In een Spaanse pot en een heel oud zinnetje weerklinkt een groet; OLLA – olla-podrida is een Spaans gerecht, een soort ragout; NL: verwijzing naar de poëtische middeleeuwse pennenproef: hebban alle vogala nestas hagunnan, hinase hic enda thu, wat unbidan we nu?
16 Schildwachten uit een duister(?) verleden in een Amerikaanse staat: ME – NL: mobiele eenheid; middeleeuwen (ten onrechte weleens duister genoemd); E: afkorting van Maine
18 Twee keer ingehaald en dus geen goud: DOUBLE – F+E: double = dubbel; doublé = ingehaald; NL+F: van goedkoop metaal met een heel dun laagje edelmetaal
24 Onze omroep: NOS -NL: Nederlandse Omroep Stichting; F: bezittelijk voornaamwoord eerste persoon meervoud
26 Jasje voor een bewindspersoon: COLBERT – keurig jasje; Jean-Baptiste Colbert was in de 17e eeuw staatssecretaris van de marine in Frankrijk
28 Juichkreet ter (zelf)bevestiging: YES
30 Vrouwelijke verschuifbare toon: LA – NL: lade; F+E+NL: muzieknoot; F: vrouwelijk lidwoord;
31 Verberg(t) haar haar: HUL – vrouwenmutsje van tule en of kant; verhullen = verbergen
32 Van haar naar hem of hen of naar een andere club: TRANSFER – overdracht, verplaatsing
35 O, kom er eens kijken!! SURPRISE – F+E+NL: verrassing ; in Nederland en België ook een originele verpakking voor een sinterklaascadeau; SHOWTIME heb ik ook goed gerekend.
37 Zag je die adellijke zwemmer? VIS – F: passé simple tweede persoon enkelvoud van voir (zien); NL: dier dat in het water leeft; E: afkorting van viscount (burggraaf)
38 Maakte een bolero met franje: RAVEL -componeerde Boléro; E: losse draad
39 Beschermer die met V9 muziek maakte: PETER – NL: doopvader, peetoom, beschermheer; met V9 Peter Schat (Nederlandse componist) – zinspeling op schatbewaarder
41 Moppert bijna met reden: GROND – NL: reden; F: (bijna) gronde: derde persoon enkelvoud van gronder (grommen, knorren); E: (bijna) (to) ground (een reden aanwijzen, funderen)
42 Deze muziek is vrolijk van toon en dat bevalt zijn zoon: SON – Cubaanse muziekstijl; F: klank, geluid; E: zoon
44 Zo te horen zijn deze wateren traag en mankeert er iets aan: LACS – NL: klinkt, als je de s ook uitspreekt, als laks; F: meren; E: klinkt als lacks – derde persoon enkelvoud van to lack (ontberen, ontbreken)
46 De emoties lopen hoog op, want iedereen wil nu hetzelfde: RAGE – F+E: woede, razernij; E+NL: bevlieging, iets wat kortstondig in de mode is
48 Kijk niet zo treurig, neem nog maar een slokje en trek je niets aan van de belastingdienst: SIP – NL: teleurgesteld; E: to sip – nippen; F: Service des Impôts des Particuliers
49 Bij dat deuntje neemt ze een houding aan alsof wij lucht voor haar zijn: AIR – F+E: lucht; melodie, wijsje NL: hooghartige houding (in het Frans ook ‘manier van doen’, maar niet per se negatief)
51 Uit(weg): OUT – sportterm (uit!) in F+NL+E; in het Engels ook ‘mogelijkheid om te ontsnappen’)
52 Deze Griekse letter is verplaatst naar Old Trafford: MU – μ; F: voltooid deelwoord van mouvoir (in beweging brengen); E: voetbalclub Manchester United
53 Mijn moeder in een doodenge film? MA – horrorfilm uit 2019; NL: moeder; F: vrouwelijk bezittelijk voornaamwoord

Rest mij de schone taak de prijswinnaars te noemen.
De e-card van € 17,50 is gewonnen door Gemma Willems & Lex van Zimmeren uit Babyloniënbroek.
De bon van € 12,50 gaat naar A. van Leeuwen uit Voorschoten.
Het boek – de laatste Suske en Wiske, waarin veel taalgrapjes staan – zal ik sturen naar
Jannie van Delft in Rijnsburg.

Graag tot in het volgend seizoen,

Nannie